نورنیوز- گروه سیاسی: از این جهت مواضع یک ماه اخیر ترامپ قابل تامل و تحلیل است؛ بخصوص از این جهت که این اظهارات به قیمت جان جمعی از شرکتکنندگان در ناآرامیهای اخیر ایران منجر شد که متاثر از تبلیغات شبکههای فارسی زبان خارج از کشور، دل در گرو ادعاهای ترامپ و چشم به راه حمله خارجی به ایران جان دادند و در صورت حمله نظامی به ایران نیز آتش جنگی برافروخته میشود که دامن متحدینش را فرا میگیرد و پیامدهای جبران ناپذیر غیرقابل کنترلی ایجاد میکند. نگاهی گذرا به مواضع ترامپ در یک ماه اخیر،این نوسانات را نشان میدهد:
یکم.فردای شروع اعتراضات در کشور، در ۸دی نتانیاهو، نگرانی خود را به ترامپ مبنی بر بازسازی برنامه هستهای ایران ابراز کرد. ترامپ در کنفرانس مشترک با نتانیاهو در مارالاگو، تهران را به حملاتی «حتی شدیدتر از قبل» در صورت اثبات ادعاهای اسرائیل تهدید ، اما تأکید کرد که امیدوار است اوضاع به چنین گزینه نظامی منجر نشود. او گفت: «شنیدهام که ایران در تلاش است دوباره (توان نظامی خود را) بازسازی کند. اگر این کار را بکنند، ما انتخاب دیگری نخواهیم داشت جز اینکه خیلی سریع آن را نابود کنیم. ما آنها را در هم خواهیم کوبید.» ترامپ همچنین در پاسخ به سئوالی در مورد اعتراضات ایران گفت: «آنها مشکلات زیادی دارند؛ تورم وحشتناکی دارند، اقتصادشان اصلاً خوب نیست و من میدانم که مردم خیلی خوشحال نیستند، اما فراموش نکنید هر بار که اعتراضی یا تجمعی شکل میگیرد، کوچک یا بزرگ، آنها شروع به تیراندازی به مردم میکنند. من این الگو را سالهاست که دیدهام. نارضایتی بسیار شدیدی وجود دارد.» وی در پاسخ به سئوال دیگری در مورد تغییر حکومت هم گفت:" قرار نیست اینجا بایستم و درباره سرنگونی یک حکومت صحبت کنم. اما آنها میدانند کجای کار هستند و وضعیتشان اصلاً خوب نیست.» این اظهارات در شرایطی بیان شد که اعتراضات مسالمتآمیز و نیروهای حافظ نظم با مدارا با معترضین مواجهه داشتند.
دوم.چهار روز بعد، در۱۲دی، ترامپ در حساب کاربری در شبکه اجتماعی تروث سوشال با لحنی تهدیدآمیز نوشت: «اگر ایران به روی معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را با خشونت بکشد که رویه آنهاست، ایالات متحده آمریکا به نجات آنها خواهد آمد. ما در آماده باش کامل برای شلیک و اقدام فوری هستیم و آماده حرکتیم.» این کلمات تحریککننده مداخلهجویانه هم در شرایطی مطرح شد که هنوز اتفاقات تلخ بعدی رخ نداده بود.
سوم.با تهدید به «ضربه سخت» در ۱۴دی ، ترامپ درجمع خبرنگاران گفت که «ما اوضاع را از نزدیک زیر نظر داریم. اگر آنها مثل گذشته شروع به کشتن مردم کنند، فکر میکنم خیلی سخت از طرف ایالات متحده ضربه خواهند خورد.» او تهدید نظامی علیه ایران را با عملیات موفقیتآمیز قبلی دولتش (بازداشت مادورو در ونزوئلا) مقایسه کرد تا نشان دهد تهدیدش جدی است و گفت:«ببینید در ونزوئلا چه اتفاقی افتاد. همه میگفتند مادورو هرگز کنار نمیرود، اما او حالا کجاست؟ او در بازداشت ماست. ما دقیقاً همان سطح از تمرکز و قاطعیت را روی ایران داریم. الگو همان است.» در همان پرواز، تصویری از ترامپ در کنار سناتور لیندزی گراهام منتشر شد که کلاهی با شعارMake Iran Great Again در دست داشتند. سخنان ترامپ که به صراحت از الگوی «ربودن یا بازداشت رهبر یک کشور» برای ایران سخن میگفت،منجر به تشویق عناصری شد که در روزهای بعد درصدد بهرهبرداری از اعتراضات بحق مردم در خیابانها و انحراف آن به حرکتهای خشونتآمیز بودند.
چهارم. بعد از ورود عناصر فرصتطلب و تروریست و تجزیهطلب در بین معترضان و حوادث خونین ۱۸و ۱۹دی، ترامپ ۲۰دی در تروث سوشال برای کمک اعلام آمادگی کرد و نوشت: «ایران آزادی را پیش روی خود میبیند، شاید بیش از هر زمان دیگر.ایالات متحده آمریکا آماده کمک است.» در پست دیگری در همان روز، خبر برافراشتن پرچم شیر و خورشید بر فراز سفارت ایران را در لندن بازنشر کرد.
پنجم.در ۲۲دی ، تعرفه ۲۵درصدی برای کشورهایی که با ایران معامله میکنند، وضع کرد تا فشار اقتصادی بر ایران را به حداکثر برساند.
ششم.ترامپ عبارت «کمک در راه است» را دو بار در۲۳دی تکرار کرد. او در قامت یک رهبر شورشی، ابتدا در پستی در تروث سوشال خطاب به معترضان نوشت: «میهندوستان ایرانی، به اعتراض ادامه دهید و نهادهای دولتی را تصرف کنید. نام سرکوبگران را ثبت کنید زیرا آنها بهای سنگینی خواهند پرداخت.» او با اعلام لغو تمامی دیدارهای برنامهریزی شده با مقامات ایرانی تا زمان توقف کشتار معترضان،عبارت «کمک در راه است» را اعلام کرد و در پایان نوشت: «ایران را دوباره با عظمت کنید!» این پیام ضمن اعلام حمایت آشکار از معترضان، تغییر لحن قابلتوجهی نسبت به هشدارهای قبلی داشت. ترامپ عملاً معترضان و عوامل نفوذی را تشویق به خشونت و اقدام علیه ساختار قدرت در ایران کرد. چند ساعت بعد در همان روز، طی سخنرانی در کلوب اقتصادی دیترویت، پیام «کمک در راه است» را مجدداً تکرار کرد و وقتی خبرنگاران درباره معنای دقیق آن پرسیدند، با ابهام پاسخ داد: «باید خودتان متوجه شوید، متاسفم!» او درهمان روز در گفتگو با سیبیاس هم هشدار داد که اگر مقامات ایران دست به اعدام معترضان بزنند، شاهد اقدامات شدید خواهند بود.
هفتم. در کمتر از ۲۴ساعت، در چرخشی آشکار، ترامپ در۲۴دی گفت که بر اساس اطلاعاتی که به گفته او از «منابع موثق» دریافت کرده، کشتار در ایران متوقف شده است و اعدامها نیز انجام نخواهد شد و طبق این اطلاعات، در حال حاضر برنامهای برای اجرای احکام اعدام وجود ندارد. اوهمچنین هشدار داد ازسرگیری کشتار یا اجرای اعدامها، واکنشامریکا رابه دنبال خواهد داشت.
هشتم. در۲۶دی ترامپ از ایران به خاطر «لغو اعدام بیش از ۸۰۰نفر» تشکر کرد و در تروث سوشال نوشت: «من خیلی به این واقعیت که تمام اعدامهای برنامهریزیشده که قرار بود دیروز انجام شوند (بیش از ۸۰۰مورد از آنها)، توسط رهبری ایران لغو شده است، احترام میگذارم.»
نُهم. در ۲۷دی ، درگفتگو با پولیتیکو گفت:«زمان آن رسیده که به دنبال رهبری جدیدی در ایران باشیم...»
دَهم. ترامپ در۶بهمن به اکسیوس گفت که ناوگان ایالات متحده در سواحل ایران بزرگتر از ناوی است که او به ونزوئلا فرستاده است. او با تاکید بر اینکه اوضاع با ایران «در حال تغییر و تعلیق» است، در عین حال گفت که دیپلماسی همچنان یک گزینه است و ایران خواهان توافق است: «آنها میخواهند معامله کنند. من این را میدانم. آنها بارها تماس گرفتهاند. آنها میخواهند صحبت کنند وبهشدت تشنه معاملهاند.»
یازدهم.مهمترین تغییر در۸بهمن رخ داد، زمانی که ترامپ صریحاً تهدید نظامی را به برنامه هستهای ایران مرتبط کرد و خواستار تن دادن ایران به توافق و جلوگیری از دستیابی آن به سلاحهای هستهای شد، بدون هیچ اشارهای به اعتراضات یا سرکوب. او در تروث سوشال تهدید به حمله گسترده کرد و هشدار داد: «با اعزام ناوگان عظیم دریایی (آرمادا) به منطقه، اگر ایران به توافق جدیدی تن ندهد، حمله بعدی بسیار مخربتر از حملات سال گذشته به تأسیسات هستهای خواهد بود.» او ضمن تهدید و تاکید بر «سرعت و خشونت» نوشت: «امیدوارم ایران به سرعت "به میز مذاکره بیاید" و برای یک معامله عادلانه و منصفانه - بدون سلاح هستهای - مذاکره کند، معاملهای که برای همه طرفها خوب باشد. زمان در حال اتمام است، واقعاً حیاتی است! همانطور که قبلاً به ایران گفتم، معامله کنید! آنها این کار را نکردند و "عملیات چکش نیمهشب" رخ داد، یک تخریب بزرگ برای ایران. حمله بعدی بسیار بدتر خواهد بود! نگذارید این اتفاق دوباره رخ دهد...»
دوازدهم. ترامپ در حاشیه مراسم اکران مستند "ملانیا" ۱۰بهمن تاکید کرد که ایران برای جلوگیری از اقدام نظامی باید دو کار انجام دهد:
۱. برنامه هستهای را کنار بگذارد.۲. کشتار معترضان را متوقف کند. ا و گفت که مقامات تهران برای اجتناب از حمله نظامی، به دنبال گفتگو و معامله با ایالات متحده هستند.
درحالیکه از۲بهمن، تشدید آرایش نظامی آمریکا با اعزام ناوهای هواپیمابر و ناوشکن و تجهیزات دیگر به منطقه وارد مرحله جدیدی شده، «ابهام استراتژیک» جای خود را به «آرایش نظامی علنی» داده است تا فشار نهایی بر ایران برای پذیرش شروط آمریکا اعمال شود. شروط اعلامشده آمریکا عبارتند از:
-تعطیلی کامل برنامه هستهای ایران
-توقف غنیسازی داخلی و تحویل همه مواد غنیشده
-محدودیت برد و تعداد موشکهای بالستیک ایران
- توقف حمایت نظامی، مالی و لجستیکی از گروههای مقاومت
این درحالیست که علاوه بر گزینه نظامی، تشدید فشار اقتصادی بر ایران و خفه کردن صادرات نفت آن مشابه آنچه در ونزوئلا اتفاق افتاد، استراتژی دیگر ترامپ است. برخی هم از تصرف جزیره خارک که ۹۰درصد نفت ایران از آن فرآوری و صادر میشود و قطع شریان مالی ایران گفتهاند.
در حالی که ایران و ایالات متحده به سمت تشدید تنش نظامی جدید پیش میروند، خواستههای اصلی هر دو طرف همان خواستههای سالهای گذشته بوده و تغییری نکرده است. در چنین وضعی، جنگ اجتنابناپذیر و نتیجه آن باخت-باخت است. اکنون طیف وسیعی از گزینهها شامل حملات محدودتر با اهدافی خاص، یا عملیاتی بزرگتر برای بیثبات کردن کشور و شعلهور کردن اعتراضات بیشتر و سرنگونی در مخیله ترامپ است. ترامپ به صراحت از احتمال توسل به گزینه نظامی و تهدید به حملات سنگینتر به عنوان یک ابزار فشار استفاده کرده و علیرغم شعارهای حمایتی از معترضان، هدف نهایی او همچنان بر تحت فشار قرار دادن ایران به تسلیم هستهای و جلوگیری از جنگ تمام عیار است. او همچنان به طور علنی ایران را تهدید میکند تا با اعمال فشار، آن را به میز مذاکره بکشاند و در نهایت توافقی با شروط زیادهخواهانه حداکثری به ایران تحمیل کند. از اظهارات ترامپ در چند روز گذشته، مشخص است که او بیشتر به مذاکره برای تحمیل شرایط خودعلاقه دارد تا اقدام نظامی که چشمانداز روشنی ندارد. احتمال درگیر شدن در جنگی با پیامدهای گسترده منطقهای، تاکنون به وضوح دست ترامپ را بسته است. اگر ایران تهدیدات خود را عملی کند، جنگ ممکن است کل منطقه را درگیر کند و ترامپ قطعاً از عهده مدیریت آن برنمیآید. هر اقدامی که منجر به بی ثباتی ایران شود، دومینووار به بی ثباتی منطقه و متحدین منطقهای آمریکا میانجامد و اثرات آن به خارج از منطقه سرایت میکند. بهعبارتی بیثباتی یا فروپاشی جمهوری اسلامی ایران به منزله تحکیم منافع آمریکا و متحدینش در منطقه نخواهد بود. ایران هم به دلیل بحرانهای چندگانه، خصوصاً بحران اقتصادی باید اهتمام خود را برای لغو تحریمها مصروف کند وگرنه وارد دور جدیدی از شورشهای گرسنگان و بهرهبرداری و دخالت عوامل خارجی خواهد شد. ما در لحظه «تعادل وحشت» هستیم. ترامپ به دنبال یک بردِ تبلیغاتی بزرگ بدون هزینه جنگ است و ایران به دنبال لغو تحریمها برای مواجهه با بحرانهای چندلایه. روزهای سرنوشت ساز پیش رو، مستلزم تصمیمات عاجل، معقول و شجاعانه از سوی همه طرفها است.
اطلاعات