نخستین واکسن تک‌دوز تب دنگی در جهان تأیید شد

نورنیوز-گروه اجتماعی : آژانس ملی نظارت بهداشتی برزیل(ANVISA) در پایان نوامبر ۲۰۲۵، برای نخستین بار در تاریخ پزشکی جهان، واکسنی تک‌دوز علیه تب دنگی را تأیید کرد؛ واکسنی با نام Butantan-DV که توسط انستیتوی بوتانتان در سائوپائولو توسعه یافته و می‌تواند نقش مهمی در کنترل جهانی این بیماری ایفا کند.

این واکسن برای استفاده در افراد ۱۲ تا ۵۹ ساله مجاز شده و به‌ویژه برای کشورهایی با شیوع بالای تب دنگی و فشار گسترده بر نظام‌های سلامت، اهمیت ویژه‌ای دارد.

تب دنگی یک بیماری ویروسی منتقله از پشه Aedes aegypti است که با علائمی مانند تب بالا، درد عضلات و مفاصل، سردرد و خستگی شدید بروز می‌کند و در موارد حاد می‌تواند به تب خونریزی‌دهنده، نارسایی اندام‌ها و حتی مرگ منجر شود. گسترش دامنه جغرافیایی پشه ناقل، که بخشی از آن به تغییرات اقلیمی نسبت داده می‌شود، این بیماری را طی سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های مهم بهداشت عمومی در سطح جهان تبدیل کرده است.

بر اساس اعلام انستیتوی بوتانتان، واکسن Butantan-DV پس از حدود هشت سال تحقیق و انجام چندین مرحله آزمایش بالینی در برزیل توسعه یافته است. در مرحله نهایی این مطالعات که بیش از ۱۶ هزار داوطلب در آن شرکت داشتند، این واکسن توانست ۷۴٫۷ درصد محافظت کلی در برابر موارد علامت‌دار تب دنگی ایجاد کند و ۹۱٫۶ درصد در پیشگیری از موارد شدید بیماری مؤثر باشد. همچنین نتایج نشان می‌دهد واکسن در گروه سنی هدف، از بستری‌شدن در بیمارستان جلوگیری کرده است.

این واکسن از نوع چهارگانه است و علیه هر چهار سروتیپ ویروس تب دنگی طراحی شده است؛ موضوعی که از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا ابتلای مجدد به سروتیپ‌های متفاوت می‌تواند خطر بروز عوارض شدیدتر را افزایش دهد. نتایج اولیه مطالعات طولانی‌مدت نیز حاکی از آن است که واکسن هم در افرادی که پیش‌تر به تب دنگی مبتلا نشده‌اند و هم در افرادی با سابقه عفونت، ایمنی قابل‌توجهی ایجاد می‌کند.

یکی از مزیت‌های اصلی Butantan-DV، تک‌دوز بودن آن است. واکسن‌های قبلی تب دنگی نیازمند تزریق دو دُز با فاصله زمانی چند ماهه بودند که اجرای برنامه‌های واکسیناسیون را، به‌ویژه در مناطق محروم و دورافتاده، با دشواری مواجه می‌کرد. به گفته کارشناسان، واکسن تک‌دوز می‌تواند روند واکسیناسیون را تسهیل کرده و پوشش ایمن‌سازی را در جمعیت‌های پرخطر افزایش دهد.

تأیید این واکسن در شرایطی صورت گرفته که تب دنگی در سال ۲۰۲۴ بالاترین میزان شیوع جهانی خود را تجربه کرده و بیش از ۱۴.۶ میلیون مورد ابتلا و نزدیک به ۱۲ هزار مورد مرگ‌ومیر در جهان گزارش شده است. طبق آمارهای رسمی، حدود نیمی از این مرگ‌ها در برزیل رخ داده است.

در همین راستا، وزارت بهداشت برزیل از امضای توافقی با شرکت چینی WuXi Biologics برای تولید حدود ۳۰ میلیون دُز از این واکسن تا سال ۲۰۲۶ خبر داده است؛ اقدامی که می‌تواند دسترسی گسترده‌تر به واکسن را در سطح ملی و بین‌المللی فراهم کند.

کارشناسان حوزه سلامت، تأیید واکسن Butantan-DV را گامی مهم در جهت کنترل تب دنگی و کاهش بار بیماری در کشورهای درگیر می‌دانند و معتقدند این دستاورد می‌تواند مسیر پیشگیری از این بیماری را در سطح جهانی متحول کند.