نورنیوز - گروه سیاسی : پژمان پشمی زاده امروز دوشنبه(۱۹ آبان ماه) در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی، گزارش معاونت نظارت مجلس شورای اسلامی درباره ارزیابی عملکرد احکام قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران در سال نخست اجرای آن «موضوع تبصره (۲) بند (الف) ماده (۱۱۸) قانون» را قرائت کرد که به این شرح است:
مقدمه:
برابر تبصره (۲) بند (الف) ماده (۱۱۸) «قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران» مصوب ۰۱/ ۰۳/ ۱۴۰۳، کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات و معاونت نظارت مجلس شورای اسلامی مکلفند قبل از بررسی لایحه بودجه سال آینده در صحن علنی مجلس در مورد عملکرد دولت به تفکیک دستگاههای مسئول گزارش ارزیابی خود را ارائه نمایند. بر این اساس معاونت نظارت ضمن آنکه وظیفه دارد اجرای برنامه را از جنبههای قانونی و مقرراتی شامل رعایت الزامات و عملکرد قانون و مقررات لازمالتصویب پایش و نتایج آن را به مجلس شورای اسلامی ارائه نماید، در کنار این تکلیف قانونی و نیز در راستای شرح وظایف پیشبینی شده، طی چند ماه اخیر اقدامات زیر را در ساختار اداری و با هدف پیشبرد فرآیند نظارتی خود انجام داده است.
- هماهنگی با دبیرخانه شورای عالی راهبری برنامه برای دریافت اطلاعات مرتبط با اجرای برنامه و اطمینان از وصول گزارش موضوع تبصره مذکور در مهلت مقرر و انطباق آن با سرفصلهای مصرح در قانون
- شکست احکام و اهداف کمی قانون به سطوح قابل بررسی و تفکیک کمیسیونی آنها مطابق با شرح مأموریت هر یک از کمیسیونها جهت تسهیل جمعآوری و تحلیل اطلاعات
- پیگیری استقرار سامانه نظارتی قانون با هدف هوشمندسازی، همافزایی در فرآیند نظارتی و ایجاد امکان گزارشگیری موضوعی
- انجام هماهنگیهای مقتضی و برقراری ارتباط با کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات و سایر کمیسیونهای تخصصی با هدف سنجش پیشرفت فرآیندی اقدامات و ارائه مشاورههای کارشناسی
- جمعآوری و تحلیل دادهها و گزارشهای دریافتی از منابع مختلف به منظور پشتیبانی از وظایف نظارتی مجلس و مدیریت فرآیند پایش و سنجش با هدف تدوین گزارش جمعبندی ارزیابی عملکرد قانون در ادامه و در راستای تکلیف مصرح در تبصره (۲) بند (الف) ماده (۱۱۸) قانون، گزارش جمعبندی ارزیابی معاونت نظارت بدون ورود به حیطه صلاحیتی کمیسیونهای تخصصی و با اتکا به گزارشهای دریافتی شامل:
- «گزارش عملکرد شورای عالی راهبری برنامه- ۱ جلد»
- «گزارش ناظران اجرایی- ۳۸ جلد»
- «گزارش ناظران مالی- ۳۲ جلد»
- «گزارش برش سالانه اهداف کمی قانون- ۱ جلد»
- «گزارش انطباق قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور با قانون – ۳ جلد»
- «گزارش احکام و اهداف کمی غیرقابل اجرا- ۱ جلد»
- «گزارش عملکرد برنامه به تفکیک فصول- ۱ جلد»
- «گزارش برنامههای ماده (۱۱۹) قانون برنامه- ۱ جلد»
- «گزارش آخرین وضعیت تدوین و تصویب آییننامهها و مقررات لازمالتصویب- ۱ جلد» به مردم شریف ایران و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی تقدیم میگردد.
خاطرنشان میسازد تأخیر در ارائه برخی از گزارشها از جمله موارد دارای طبقهبندی، فرآیند ارزیابی را در سطح معاونت نظارت و کمیسیونهای تخصصی تحت تأثیر قرار داده است.
بخش نخست:
ارزیابی انطباق محتوای گزارش شورای عالی راهبری برنامه با الزامات قانونی نتایج اجمالی ارزیابیهای این معاونت در خصوص رعایت سه مولفه «صحت»، «دقت» و «جامعیت» در گزارش شورای عالی راهبری برنامه به شرح ذیل میباشد:
گزارشهای تقدیمی شورای عالی راهبری برنامه، حاوی عملکرد سنوات گذشته و فاقد برنامه سال آینده بوده و از این لحاظ در تطابق کامل با عناوین گزارشهای تکلیف شده در تبصره (۲) بند (الف) ماده (۱۱۸) قانون نمیباشد.
شورایعالی راهبری برنامه در تدوین و آمادهسازی گزارشهای یکساله عملکرد با توجیه رعایت استقلال ناظران مالی و اجرایی صرفاً به ثبت و گردآوری اطلاعات دریافتی از سوی ناظران (که عیناً بر مبنای دریافت گزارشهای ارسالی دستگاه تدوین شده) و ارسال آن به مجلس شورای اسلامی اقدام نموده و نظارتی بر کیفیت محتوایی گزارشها نداشته است.
اقدام عملیاتی توسط شورای عالی راهبری برنامه برای اعتبارسنجی گزارشهای دریافتی و تشخیص صحت گزارشها و همچنین شناسایی تخلفات در امر گزارشدهی ناظران اجرای و مالی صورت نگرفته است.
گزارشهای دریافتی صرفاً بر مبنای اظهارات دستگاه اجرایی و عمدتاً فاقد تحلیل و ارزیابی مؤثر از فرآیند اجرایی شدن احکام قانون، تحلیل اثربخشی هزینهکرد اعتبارات تخصیص یافته، وضعیت پیشرفت پروژههای پیشران و احکام کلیدی به فراخور فصول برنامه در ذیل هر دستگاه اجرایی و موارد حائز اهمیتی از این قبیل میباشند.
در حوزه تعیین شاخصهای کلیدی سنجش عملکرد در بعد اجرایی، گزارشهای ارسالی شورایعالی راهبری برنامه صرف نظر از کم و کیف محتوای ارسالی، صرفاً شامل بررسی میزان تحقق هدفگذاریهای کمی برنامه بوده و فاقد اشاره دقیق به دیگر شاخصهای سنجش عملکردی برنامه در حوزههای اجرایی از جمله درصد تحقق احکام هفصل برنامه در امور اقتصادی، امور زیربنایی، امور اجتماعی و فرهنگی و امور عمومی، نرخ پیشرفت پروژهها، درصد تکمیل پروژههای کلیدی برنامه نظیر زیرساخت، سلامت، آموزش و ... میباشند.
در حوزه تعیین شاخصهای کلیدی سنجش عملکرد در بعد مالی، صرف نظر از کم و کیف محتوای ارسالی، گزارشها شامل جداول مقایسهای اعتبارات مصوب، تخصیصهای ابلاغی و هزینه شده است و فاقد هرگونه شاخصهای سنجش عملکردی مانند هزینهکرد دستگاهها به تفکیک فصول برنامه و میزان اثربخشی آنها، انحرافات بودجهای و ... میباشند.
بخش دوم:
سیمای کلی رسیدگی به تحقق احکام و مواد قانونی در سال نخست اجرای قانون
الف) گزارش نتایج اجمالی رسیدگی کمیسیونهای تخصصی در سامانه نظارتی:
از تعداد ۲۵۱۵ حکم - دستگاه که مورد ارزیابی قرار گرفتهاند، ۰۶/ ۳۲درصد در مهلت قانونی اجرا شدهاند، ۷/ ۵درصد خارج از مهلت قانونی محقق گردیدهاند و در خصوص ۴۴/ ۶۰درصد احکام، سهم عملکردی سال اول برنامه محقق نشده است. تحقق سنجههای کمی قانون ۳۹درصد برآورد میگردد.
سازمان برنامه و بودجه کشور با ۱۶۴ حکم، وزارتخانههای راه و شهرسازی با ۱۴۶ حکم، وزارت امور اقتصادی و دارایی با ۱۴۵ حکم، وزارت نیرو با ۱۳۷ حکم، وزارت صنعت، معدن و تجارت با ۱۳۴ حکم دارای بیشترین سهم از تعداد احکام تکلیفی از قانون بودهاند. اجرای ۱/ ۴۱درصداز احکام مرتبط با سازمان برنامه و بودجه کشور، ۹۳/ ۷۷درصد از احکام مرتبط با وزارت راه و شهرسازی، ۶۰درصد از احکام مرتبط با وزارت امور اقتصادی و دارایی، ۶۲/ ۵۶درصد از احکام مرتبط با وزارت نیرو و ۶۹/ ۶۲درصد از احکام مرتبط با وزارت صنعت، معدن و تجارت، در سال اول اجرای قانون محقق نشده است.
فهرست ۵ دستگاه اجرایی اصلی که دارای بیشترین نسبت احکام تکلیفی اجرا شده بودهاند، عبارتند از:
«وزارت امور خارجه»، «صندوق بازنشستگی کشوری»، «سازمان برنامه و بودجه کشور»، «قوه قضائیه» و «وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی»
فهرست ۵ دستگاه اجرایی اصلی که دارای بیشترین نسبت احکام تکلیفی اجرا نشده بودهاند، عبارتند از:
«وزارت امور اقتصادی و دارایی»، «بانک مرکزی ج. ا.ا»، «وزارت راه و شهرسازی»، «وزارت آموزش و پرورش» و «وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی»
خاطرنشان میسازد حسب اعلام ناظران اجرایی از میان ۷۲۸ حکم که دلایل «عدم تحقق یا کندی پیشرفت اجرایی» برای آن ها ثبت گردیده است، بیشترین فراوانی به ترتیب از آن «اعتبار ناکافی یا عدم پیشبینی اعتبار در قانون بودجه» با سهم ۷۶/ ۱۶درصد، «پیچیدگی و زمانبر بودن فرآیندهای اداری» با سهم ۰۹/ ۱۲درصد، «عدم همکاری دستگاههای اجرایی ذیربط» با سهم ۹۵/ ۱۱درصد، «محدودیت زمانی برای تحقق اهداف» با سهم ۷۵/ ۹درصد و «عدم تصویب آییننامهها و سایر اسناد لازمالتصویب» با سهم ۸۳/ ۷درصد بوده است.
ب) ملاحظاتی در خصوص منابع اجرای برنامه در قانون بودجه:
با لحاظ این نکته که تدوین و تصویب قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور پیش از ابلاغ قانون موضوع این گزارش صورت پذیرفته؛ لذا ارتباط احکام قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور با احکام قانون موضوع این گزارش قابل سنجش نبوده و بر این اساس گزارش دقیقی از میزان اعتبارات تخصیصی، میزان هزینه و میزان اعتبار جذب نشده توسط دستگاههای اجرایی در سال ۱۴۰۳، از سوی شورای عالی راهبری برنامه در سند تأمین بودجه و یا در گزارش ناظران مالی ارائه نشده است.
به استناد مفاد سه جلد «گزارش تطبیق قانون بودجه با قانون برنامه هفتم»، مجموع اعتبارات مصوب برای اجرای احکام قانون موضوع این گزارش در سال ۱۴۰۴، مبلغ ۲ هزار و ۹۸ هزار میلیارد تومان میباشد که از این مبلغ رقم ۵۵۲ هزار میلیارد تومان (معادل ۳/ ۲۶درصد) [۱] سهم اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای [۲] و ۱ هزار و ۵۶۴ هزار میلیارد تومان (معادل ۷/ ۷۳درصد) سهم اعتبارات هزینهای میباشد.
خاطرنشان میسازد، مجموع اعتبارات مصوب برای اجرای قانون موضوع این گزارش در سالجاری معادل حدودا ۳۹درصد منابع بودجه عمومی دولت در سال ۱۴۰۴ میباشد.
به استناد مفاد سند تأمین مالی در گزارش شورای عالی راهبری برنامه، منابع مورد نیاز برای اجرای احکام قانون موضوع این گزارش و تحقق رشد اقتصادی ۸درصد در سال ۱۴۰۴، مبلغ ۷ هزار و ۹۸۴ هزار میلیارد تومان و ظرفیت تأمین مالی برآورد شده در این سال مبلغ ۵ هزار و ۲۹۱ هزار میلیارد تومان برآورد گردیده است که با این احتساب، در گزارش دریافتی ادعا شده است که ۲۶درصد منابع مورد نیاز برای اجرای احکام قانون در سالجاری از محل قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور و سایر منابع مورد نیاز از محلهایی غیر از بودجه عمومی کشور تأمین خواهد شد. لازم به ذکر است، گزارشی از میزان اعتبارات تخصیص داده شده برای اجرای احکام قانون در ششماهه نخست سالجاری ارائه نشده است.
تکمیل می شود...